قلاع گوغر

احداث قلعه وارگ و حصار و کوشک و رباط از گذشته های بسیار دور حدود چندهزارسال پیش به جهت برخورداری از امنیت و دور بودن از شر اشرار و یاغیان و متجاوزین رواج داشته قلعه های بزرگ و کوچکی با مصالحی از قبیل خشت و ساروج و سنگ و...و وجود خندق بزرگی دورتادور این قلعه ها که در صورت هجوم دشمن آن را پر از آب می نمودند تا دشمن به دیوارهای قلعه دسترسی پیدا نکند وجود داشته است,از قلاع معروف استان کرمان میتوان به قلعه و ارگ بزرگ بم اشاره کرد که تا همین دوران رضاخان و اوایل دوره ی محمدرضاشاه پهلوی استفاده ی نظامی از آنها می شده است که پدربزرگ مادری ام مرحوم خدابخش شاهدادی در این قلعه خدمت سربازی را انجام داده بود و همچنین از خندق سخن به میان آمد و اینکه در قلعه ی بزرگ کرمان که حدود230 سال پیش محل نبرد لطفعلی خان زند و آغامحمدخان قاجار بوده است نیز خندقی به عرض 6تا7متر وجود داشته که توسط قناتهای حومه ی کرمان پر از آب می گردیده بود که البته در روز خونین درگیری که به علت خیانت یاران قاسم خان جوپاری و باز کردن دروازه ی جوپار این قلعه ورود به این قلعه میسرشد در پایان این روز و در سیاهی شب لطفعلی خان با اسب خود از فراز این خندق پرشی کرده ونهایتا به ارگ بم می گریزد و در آنجا نیز توسط برادران حاکم بم که از بیعت کنندگان با لطفعلی خان بودند دستگیر شده و....

بافت به عنوان بلوک اقطاع و افشار کرمان که از بلادهای حاصل خیز و آباد آن زمان بوده است نیز قلاع بزرگی داشته است که از آنها میتوان به قلعه نارنج هشون که محل درگیری غنجعلی خان افشار ایلخانی بزرگ باسردارظفربختیاری بوده است,اشاره کرد,همچنین  قلعه ی کردعلی دشتاب که ابتدا درگیری غنجعلی خان افشار با سرداراسعدبختیاری در زمان احمدشاه ازین مکان شروع شد و نهایتا افشارها به قلعه هشون عقب نشینی کردند,قلعه ی مرتضی خان خبر که مالک اصلی خبر بوده است,قلعه ی گوشک که از علی مرادخان گوشکی بوده که محل قلع و قمع 700نفربلوچ از مجموع5000بلوچ متجاوز به این قلعه بوده که نهایتا پیروزی گوشکی ها را در بر داشته است,قلعه ی رابر که در سال 1207 هجری قمری یک ماه در محاصره ی فتحعلیشاه قاجار بوده است که نهایتا به تسلیم و سازش رابری ها می انجامد,و همچنین قلاع قادرآباد,قلعه نو,دالان خونی دهسرد,زهراخانم دشتاب,کهت,نمزاد بزنجان,و....⁽¹⁾

از آنجایی که بحث ما قلاع گوغرست به همین مقدار بسنده می کنیم,و قلاع گوغر:

1:قلعه ی بزرگ گوغر,که در امیرآباد مرکز گوغر وجود داشته است که به کلی نابود شده است درمورد این قلعه وزیری می گوید:"گوغرقلعه ی محکمی داشته,مرحوم علی محمدخان آثار طغیان از مردم آنجا مشاهده کرد و حکم به تخریب برج و باره ی آن نمود."

2:قلعه ی دوم امیرآباد که درجریان زلزله ی بالای 6ریشتری معروف به زلزله لاله زار سال1302 هجری شمسی به کلی تخریب شده است که مکان آن در سه راهی ورودی امیرآباد مجاور ایستگاه ماشینهای بین شهریست که ظاهرادرب بزرگ و زیبای این قلعه هنوز زیر آوار قرار دارد⁽²⁾

3:قلعه ی کهنه در چشمه سبزدر بالای تپه ای که الان دکل مخابرات بر فراز آن واقع شده است که قدیمترها در هنگام بارش باران میشد درزیر خاکهای این تپه زیورآلاتی را پیدانمود

4:قلعه ی گله باغون در روستای سیف الدین که حصار دفاعی ترکهای منسوب به آقاجانلو بوده است

5:قلعه ی هنکایی که هیچ اثری از آن هویدانیست ولی در جریان تحقیقی که ازین مکان داشتم با راهنمایی یکی ازبومیان روستا مکان آن شناسایی شد که به نقل از ایشان شنیدم که بیان داشتند در زمان نوجوانی ایشان حدود50سال پیش در جریان حفر چاهی در حیاط منزلشان به آثاری خشتی البته خشت پخته برمی خورند و در همین حین دیگ بزرگ چدنی را پیدا می کنند که متاسفانه این دیگ راتفنگ سازروستا جهت فشنگ سازی خرد و تکه تکه میکرده وبا باروت فشنگ می ساخته است

6:برج خادمی در گوین ده ساجر در نزدیکیهای مرز بین گوغر و کیسکان

7:قلعه ی پروران بزنگ که محل درگیری کدخدا و تفنگچی های طایفه ی صادقی گوغری با امنیه های پاسگاه بافت درزمان قاجاربوده است که علت اصلی این نزاع امتناع کدخداها و خوانین مذکور در دادن سرباز به دولت وقت بوده است

8:قلعه ی بیدکردوییه

9:سنگر و حصار جفریز در مرز بین ترکی و تاجیکی این روستا که هنوز به همین نام سنگر معروف است که محل درگیری خوانین و تفنگچیان حاجیلو(حاج محمدی) جفریز با ایلخانی افشار بوده است ,علت بروز این درگیری زورگویی و تصاحب به زور چراگاه و چمنزارهای جفریز بالا توسط ایلخانی و احشام ایلش بوده است که بعد ازین درگیری دیگر به این منطقه تعرض نمی کند.

متاسفانه از قلاع گوغر به جز مخروبه ها اثری برجا نمانده است و نکته ی قابل توجه اینکه در تابستان و بهار قلعه های بزرگ گوغر بخصوص امیرآباد فقط منزل گاه بزرگان و امیران و کلانترها بوده است و رعیت ها در سر زمینهایشان چادر بنا می نموده اند و در زمستان آنهایی که کوچ نمی کرده اند نیز با تهیه ی آذوقه و هیزم زمستان به این قلعه پناه می آورده اند.

(1):تاریخ بافت,دکترهوشمنداسفندیارپور

(2):فرهنگ گوغر,دکترنقوی